ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΒΙΒΛΙΟΥ

Ο Bauman, στο βιβλίο του liquid modernity, αναλύει τους βασικούς πέντε άξονες που κάνουν τόσο «ρευστή» τη σύγχρονη έποψή: η χειραφέτηση της ελευθερίας, η ατομικότητα, η αντίληψη του χώρου και του χρόνου, οι συνθήκες της εργασίας και την αντίληψη της κοινότητας.

 Ξεκινώντας, ο συγγραφέας, θέτει το ερώτημα τι σημαίνει ελευθερία, πόσο αντικειμενικοί κριτές της ελευθερίας μπορούν να γίνουν οι άνθρωποι, σε ποιες περιπτώσεις ο άνθρωπος ξεγελάτε από το μανδύα της κοινωνίας ώστε να νομίζει ότι είναι ελεύθερος. Ο Bauman εξηγεί ότι ελευθερία σημαίνει να μη βρίσκεις εμπόδια ή αντίσταση στις προβλεπόμενες ή επιθυμητές κινήσεις. Ωστόσο αναρωτιέται πότε η ελευθερία είναι αντικειμενική ή υποκειμενική, καθώς τονίζει ότι και στο καθεστώς της δουλείας οι καταπιεσμένοι, είτε πίστευαν ότι ήταν ελεύθεροι είτε δεν ένιωθαν την ανάγκη για εξέγερση. Παρόλα αυτά, τονίζει ότι ο κύριος λόγος που οι άνθρωποι αποθαρρύνονται και δεν διεκδικούν την ελευθερία, είναι οι ίδιες οι δυσκολίες και υποχρεώσεις που φέρνει. Πώς θα έρθει ένα καινούργιο καθεστώς αν οι άνθρωποι εξαρχής δεν έχουν τη διάθεση να συμμετέχουν ενεργότερα;

Ταυτόχρονα, η κοινωνία παροτρύνει τους ανθρώπους να ικανοποιήσουν περισσότερο την ανάγκη για διασκέδαση παρά για την πνευματική εξέλιξη. Με βάση τον Durkheimian, ο Bauman εξηγεί ότι η απώλεια κανόνων και προτύπων στην κοινωνία, θα διατάρασσέ την αίσθηση ασφάλειας και τη βεβαιότητά για τη ζωή. Διαφορετικά, θα υπήρχε μία διαρκή αγωνία και αναποφασιστικότητα που θα συνδέεται με την ανάγκη για επανάσταση και ανατροπή του συστήματος. Και παρόλο που δεν είναι παράλογη αυτή η άποψη, υπερασπίζεται ότι πλέον οι κανόνες είναι πιο ρευστοί από ποτέ. Καταλήγει ότι οι άνθρωποι έχουν γίνει απίστευτα ρηχοί και δεν ζητάνε πια να έχουν τον έλεγχο του συστήματος που ενσωματώνονται . Η κριτική τους εστιάζεται κυρίως στον εαυτό του και όχι στην κοινωνία ή σε πιθανούς βιώσιμους τρόπους αλλαγής της.

Συνεχίζοντας, στο επόμενο κεφάλαιο, ο Bauman εστιάζει στο πόσο συνδεδεμένα είναι η ανάγκη για απόκτηση ταυτότητας στα άτομα με τις ίδιες τις ανάγκες τους και ορίζει τις διαφορές μεταξύ επιθυμίας, ελπίδας και ανάγκης. Οι άνθρωποι επιθυμούν να ορίσουν την ταυτότητα, που είναι αυτή που θα τους αποδώσει την αίσθηση αρμονίας και λογικής -όχι μόνο ασφάλειας και βεβαιότητας.  Ωστόσο τι γίνεται όταν επικρατεί μέσω από τα πρότυπα που προβάλλεται η σύγκριση, η ματαιοδοξία, ο φθόνος και η επιθυμία να αποδείξει κάποιος ότι η ζωή του είναι πληρότερη από τους υπόλοιπους; Οι άνθρωποι, βέβαια, είναι ελεύθεροι να αναθεωρούν και να αλλάζουν τις ταυτότητες τους όποτε εκείνοι το επιθυμούν, οπότε συνήθως υιοθετούνται προσωρινά.

Στο τρίτο κεφάλαιο, παρουσιάζεται πόσο διαφορετικά αντιλαμβάνονται οι κοινωνικές τάξεις το χώρο και το χρόνο. Ο συγγραφέας παραθέτει το παράδειγμα του Heritage Park ως ακραία λύση αποκλεισμού των ξένων από την υψηλή κοινωνία (με περίφραξη με ηλεκτρικούς φράχτες οπλισμένους φρουρούς και κύκλωμα παρακολούθησης για να εξασφαλιστεί η ασφάλεια!). Τονίζει ότι οι χώροι της πόλης διαμορφώνονται με τέτοιο τρόπο ώστε να δίνουν την αίσθηση ασφάλειας - επιδιώκοντας την ελάχιστη δυνατή ανθρώπινη αλληλεπίδραση άγνωστων  μεταξύ αγνώστων.

Επιπλέον εξηγεί την ανάγκη της ευγένειας, καθώς τα άτομα απαιτείται να προβάλουν ένα δημόσιο πρόσωπο αντί του πραγματικού τους εαυτού για να εξασφαλιστεί η ομαλή λειτουργεία της κοινωνίας.

Παράλληλα η κατανομή του χρόνου, γίνεται πιο σημαντική από ποτέ. Οι προνομιούχοι έχουν τη δυνατότητα να καλύψουν τις αποστάσεις τους με μεγαλύτερη ευκολία ή ακόμα και να προσλάβουν υπαλλήλους και να μοιράσουν έτσι τις υποχρεώσεις τους. Αντίθετα ο μέσος άνθρωπος αντιλαμβάνεται τον χρόνο σαν κάτι το σπάνιο, καθώς καλείται να τον μοιράζει μεταξύ της εργασίας και της οικογένειας του.

Στη συνέχεια ο Bauman επισημαίνει τους παράγοντες αυτούς, που επηρεάζουν την ποιότητα της εργασίας στον ρευστό νεοτερισμό. Τονίζει ότι, η ανεργία είναι διαρθρωτική και στις μέρες μας η εργασία δεν προσφέρει την ασφάλεια που ήταν δεδομένη στο παρελθόν. Έτσι επικρατεί το κλίμα ανασφάλειας και αβεβαιότητας, που χαρακτηρίζει την εποχή μας, όσον αφορά τις προοπτικές του μέλλοντος για από την εργασία. Επίσης σημειώνει ο συγγραφέας ότι συνήθως κανένας δεν βλέπει τον εαυτό του στην  ίδια δουλειά για μεγάλο χρονικό διάστημα.

Η πρόοδος και η βελτίωση της ζωής έχει προσδιοριστεί σαν ιδιωτική υπόθεση.

Στην τελευταία ενότητα ο Bauman αναλύει τις απόψεις του για την κοινότητα. Επισημαίνει ότι αν οι πολίτες δε έπεφταν θύματα της κοινότητας, θα μπορούσαν να φτάσουν στην αλήθεια χρησιμοποιώντας καθαρή λογική. Επιπλέον πιστεύει, ότι τα μέλη της κοινότητας δε θα μπορούσαν να είναι ελευθέρα χωρίς αυτήν, να τους καλύπτει τις βασικές ανάγκες, όπως ανθρώπινη επαφή και κοινωνικοποίηση (π.χ. μέσω τις γλώσσας).Επίσης, προσθέτει ότι το μόνο μέρος που μπορούν αν βρούνε οι άνθρωποι σιγουριά και ασφάλεια, είναι η κοινότητα. Συνεπώς αναρωτιέται αν η απελευθέρωση από τους περιορισμούς της είναι καλή ή κακή.

Ακόμα παρουσιάζει, κατά την άποψη του τις ομοιότητες μεταξύ εθνικισμού και πατριωτισμού και εξηγεί ότι πρέπει να οικοδομήθει μία κοινωνία στην οποία διαφορετικά άτομα μπορούν να ζήσουν μαζί συνολικά. Τέλος υποστηρίζει ότι το εθνικό κράτος έχει διαλυθεί από την ευθύνη την παροχή και την εγγύηση της ασφάλισης των πολιτών του.